احترام به خداوند متعال

به نام پروردگار حنّان

هیچ وقت شده بدانیم که این خداوندی که این قدر تاکید بر دوست داشتنش شده است چه طور این قدر تاکید بر ترسیدن از او هم شده است؟ اصلا ممکن است که هم از حق تعالی بترسیم و هم دوستش بداریم؟ در این نوشتار ان شاء الله کمی معنای ترس از خدا را می فهمیم.

-         لب کلام این است که ترس از خداوند تعالی در حقیقت احترام به اوست. به عنوان مثال عرض می کنم، شما کسی را در نظر بگیرید که برای او احترام زیادی قائل هستید، آنگاه ممکن است در پیش او بعضی از خطاهایی را که همواره می کردید مرتکب نشوید، مثلا جلویش دو زانو می نشینید، یا یکدیگر را به خوبی صدا می کنید و خلاصه در پیش او ظاهر را حفظ می کنید و برای نزدیکیتان پهلوی آن شخص و در عین حال آبرویی که پیش او دارید اهمیت زیادی قائل هستید.

-         البته در کلام خود خداوند متعال دو نوع ترس وجود دارد. در آیه­ی 14 از سوره­ی ابراهیم خداوند می فرمایند که «وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الأَرْضَ مِن بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ» یعنی ترسیدن از جهنم یک چیزی است و احترام گذاشتن به خود خداوند متعال موضوع جدایی است و خودش عامل پیروزی است.

-         امام سجاد علیه السلام در دعایی با اشاره به این مضمون می فرمایند که «پروردگارا! مپندار که جرأت من بر گناه از آن جهت است که شما را کم ارزش ترین بیننده می پندارم بلکه شما بخشنده ترین و درگذرنده ترین می بینم.»(1)

-         ترس از خدا یعنی همان احترام گذاشتن به خدا و ترسیدن از اینکه آبرویمان به واسطه­ی گناه جلوی او برود. این احترام نه تنها منافاتی با محبت حق تعالی ندارد بلکه تنها راه دوست داشتن و لازمه­ی حتمی آن است.

-         در حقیقت احترام یعنی بزرگداشت درونی. اما موضوع دیگر رعایت ادب است. ادب بزرگداشت ظاهری است. ادب یعنی رعایت آداب محترم بودن. باید از ادب به احترام برسیم و از احترام به محبت. احترام ما کمتر از ادب ما، و محبت ما کمتر از احترام ماست. حداکثر و بهترین حالتش این است که هم اندازه­ی هم باشند.

-         خود حق تعالی می فرمایند که اگر بندگان من می خواهند به آن­ها پاسخ بدهم آن ها نیز به من پاسخ بدهند. «فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ»(2)

پاورقی

1.       فرازی از دعای ابوحمزه­ی ثمالی رضوان الله تعالی علیه.

2.       سوره­ی مبارکه­ی آل عمران - 186

3.       البته این حکم در روابط اجتماعی هم برقرار است و کلید اصلی ارتباط اسلامی است برای ارتباط محبت آمیز با همسر و برادر و پدر و مادر. نقل است که کسی برای بعضی تعمیرات به خانه­ی حضرت امام رحمه الله علیه رفته بود. هر بار که همسر ایشان از جلوی حاج احمد آقا و حضرت امام رد می شد هر دو این بزگواران تمام قد برای ادای احترام می ایستادند. خوب است نامه ای را هم که حضرت امام برای همسرشان نوشته اند مطالعه کنید (لینک). بسیار بسیار عاشقانه و تا آنجا که می دانم در سن چهل و چند سالگی این نامه را در سفری که داشته اند به همسرشان نوشتند.

o        یا پسر آقای جوادی آملی نقل می کردند که تا به حال نشده است که پدر را در خانه هم با پیژامه ببینند و هر وقت در اتاق ایشان را می زدند پدر مهلتی می خواستند و قبایشان را می پوشیدند و می ایستادند و در را برای پسر یا هر عضو دیگر خانواده باز می کردند. این روش اولیای خداست، عشقی مبتنی بر ادب و احترام.

o        از همه مهم تر رفتار رسول الله صلوات الله علیه و آله است. این روایت خیلی معروف است که ایشان دست دخترشان را می بوسیدند، خود این مهم نشان می دهد که روابط خانوادگی ایشان چگونه بوده است. یا اینکه حتی در برخورد با افراد اجتماع ایشان دست کارگر را می بوسیدند. یا امام صادق علیه السلام می فرمودند که معنی ادب این است که از صبح که از خانه بیرون می آیی همه را بالاتر از خودت ببینی.

و به قول سعدی «به صد دفتر نشاید گفت وصف الحال مشتاقی»

یا علی